Sługa Boży Józef Lazzati (1909-1986)

Opisując historię życia Giuseppe Lazzatiego mieliśmy już okazję zwrócić uwagę na niektóre aspekty jego duchowości. Tutaj chcielibyśmy postarać się je pogłębić. Nie da się zrozumieć ludzkich i chrześcijańskich doświadczeń Lazzatiego, jeżeli pominąć dokonany przez niego wybór życia dla Boga. Już w wieku chłopięcym Bóg znajdował się w centrum życia Giuseppe, inspirując jego myśli, zachowania i decyzje. Bóg trynitarny (Ojciec, Syn i Duch Święty) wypełniał serce młodego Lazzatiego, otwierając je na gorące pragnienia i wielkie nadzieje, pozwalając mu z odwagą stawiać kroki na raz obranej drodze. I tak było przez całe życie. Lazzati pielęgnował pełną miłości relację i doświadczenie Boga, który był dla niego realnym, konkretnym „kimś”, do kogo mógł zwracać się z całkowitą ufnością. Wprowadzony jeszcze w domu rodzinnym w tajemnicę opatrznościowego Boga kochającego człowieka, pocieszyciela ubogich i źródła sprawiedliwości, z czasem pogłębił tę wiedzę intensywnie uczestnicząc w liturgii i

W 1983 r. dobiega końca trzecia kadencja Lazzatiego na stanowisku rektora. Profesor postanawia wówczas usystematyzować swoje rozważania, dotyczące tożsamości i misji wiernych świeckich. Dzięki temu w krótkich odstępach czasu zostają opublikowane kolejno: La città’ dell’uomo. Costruire, da cristiani la città dell’uomo a misura d’uomo (1984) Laicità e impegno cristiano nelle realtà emporali (1985) Per una nuova maturità del laicato. Il fedele laico attivo e responsabile nella Chiesa e nel mondo (1986). Od pewnego czasu jednak Lazzati ma kłopoty ze zdrowiem. Postawiona w pierwszych miesiącach 1984 r. diagnoza wskazuje na nowotwór jelita. Po operacji Lazzati rozpoczyna okres męczących pobytów w szpitalu i terapii. Zanim jednak podda się nieuleczalnej chorobie, ma dość energii, by doprowadzić do końca projekt hołubiony w sercu od dawna. W sytuacji społecznej i politycznej Włoch lat osiemdziesiątych, charakteryzującej się między innymi coraz gwałtowniejszymi przemianami społeczno-kultur

Za pontyfikatu Pawła VI Lazzati ma także coraz więcej obowiązków eklezjalnych. W lutym 1968 r. zostaje mianowany konsultorem Kongregacji ds. Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego. Funkcję tę pełni również w następnych latach. Instytuty świeckie i ich status kanoniczny, teologiczny i eklezjalny leżą mu bardzo na sercu. Warto przy tym przypomnieć, że to właśnie dzięki interwencji Lazzatiego w dekrecie soborowym Perfectae Caritatis o odnowie życia religijnego udało się umieścić określenie, że instytuty świeckie nie są instytutami zakonnymi pomimo, że podejmują „prawdziwą i całkowitą profesję rad ewangelicznych w świecie” (p.11). Przypadek ten pozwala zrozumieć, jak wiele pracy wymaga jeszcze wyjaśnienie charakteru i misji konsekracji świeckich. W takiej sytuacji dojrzewa idea spotkania - dla prowadzenia wspólnej refleksji i konfrontacji - członków różnych instytutów świeckich. W kwietniu 1968 r. Lazzati przewodniczy komitetowi przygotowującemu pierwszy świato

W połowie lat sześćdziesiątych mnożą się obowiązki Lazzatiego na uniwersytecie. Wybrany w 1965 r. dziekanem wydziału humanistycznego wkrótce powołany zostaje również na stanowisko członka rady ds. edukacji publicznej. W czerwcu 1968 r. zaś Lazzati zastępuje na stanowisku rektora swego przyjaciela Ezio Franceschini. W czasie protestów studenckich stopniowo obejmujących cały kraj, uczelnia przechodzi trudne chwile. Nowemu rektorowi udaje się jednak zapanować nad sytuacją, prowadząc dialog zarówno ze studentami jak i profesorami, w imię przekonania, że trzeba zrozumieć głębokie powody buntu. Zdaniem Lazzatiego ma on przede wszystkim podłoże kulturowe, co jeszcze umacnia go w przeświadczeniu co do konieczności lepszej formacji młodych ludzi. Lazzati jest zatwierdzany na stanowisku rektora przez pięć kolejnych kadencji, aż do 1983 r. Pod jego kierunkiem uniwersytet katolicki znacznie się rozwija. Lazzati jest zdania, że uczelnia powinna być coraz lepiej przygotowana do stałej konfronta

Już w latach pięćdziesiątych problem rozwoju laikatu i osiągnięcia przez niego pełni dojrzałości stanowi stały temat refleksji i zaangażowania Lazzatiego. Profesor jest przekonany, że brak odpowiedniej świadomości ze strony świeckich odnośnie ich specyficznej odpowiedzialności w rzeczywistości doczesnej (w rodzinie, nauce, pracy działalności społecznej, polityce itd.) może poważnie szkodzić misji Kościoła i uporządkowanemu rozwojowi samego społeczeństwa. Najważniejsze refleksje Lazzatiego na ten temat zebrane zostały w tomiku Maturità del laicato z 1962 r. Wobec konstytucji (Lumen gentium, Gaudium et Spes) i dekretów soborowych (Apostolicam Actuositatem) które w duchu odnowy eklezjologicznej nakreślają jasno rolę i zadania laikatu w ramach misji Kościoła w świecie Lazzati zdaje sobie od razu sprawę, że odpowiednie wdrożenie postanowień Soboru wymaga przede wszystkim poznania soborowych dokumentów. I angażuje się w realizację tego zadania ze wszystkich sił, organizując prawdziwą „k

Powrót do Mediolanu po okresie intensywnej działalności politycznej w Rzymie pozwala Lazzatiemu na wznowienie ukochanych studiów i wykładów na uniwersytecie. Kiedy w 1958 r. zwycięża w konkursie na stanowisko kierownika katedry starożytnej literatury chrześcijańskiej na Uniwersytecie w Bari zostaje od razu wezwany do nauczania tego przedmiotu na wydziale humanistycznym uniwersytetu Sacro Cuore. Lecz nawet po uwolnieniu się od działalności politycznej, Lazzatiemu nie dane jest poświęcić się ze spokojem pracy akademickiej. Nowy arcybiskup Mediolanu Giuseppe Battista Montini, który obejmuje diecezję 6 stycznia 1955 r. od razu powierza mu kilka istotnych dla Kościoła funkcji. Wymienię tu tylko te najważniejsze: w 1955 r. Lazzati przewodniczy mediolańskiej organizacji katolickich absolwentów, poszerzonej w następnym roku na całą diecezję, a w 1957 r. wznawia pracę Istituto Sociale Ambrosiano powołanego w 1950 r. dla promowania formacji świeckich w zakresie społeczno-politycznym. Równie

Lazzati wraca do Mediolanu 31 sierpnia 1945 r. Po ciężkich latach próby ma nadzieję, iż bez przeszkód podejmie na nowo swoje wcześniejsze zajęcia: badania literackie i patrystyczne, pracę w Giac i kierowanie Sodalicją. Opatrzność jednak przygotowuje dla niego nowe zadania. Przez przyjaciela Giuseppe Dossetti zostaje poproszony, by rozważyć możliwość, biorąc pod uwagę wyjątkowe okoliczności, poświęcenia się aktywnej polityce. Po głębszym zastanowieniu i konsultacjach z kardynałem Schusterem postanawia przyjąć na siebie te nowe obowiązki. Od 1946 r. piastuje funkcje członka rady miejskiej Mediolanu, deputowanego do Zgromadzenia Konstytucyjnego, członka Krajowej Rady Partii Chrześcijańsko Demokratycznej. Jest także współzałożycielem stowarzyszenia kultury politycznej Civitas humana. W 1948 r. zostaje wybrany do parlamentu, z którego odchodzi wraz z końcem kadencji w 1953 r.  Podczas pracy w parlamencie Lazzati mieszka w Rzymie, wraz z kilkoma innymi deputowanymi, u portugalskich zako